تنبور صائب

بر اساس اسنادی که در شوش و تپه های بنی یونس موصل به دست آمده، قدمت ساز تنبور و نواختن آن به بیش از پنج هزار سال بر می گردد و می توان ردپای آن را در زمان و زندگی و آثار بزرگانی چون «باربد»، «بابک خرم الدین»، «اردشیر بابکان»، «فارابی»، «فردوسی»، «ابوعلی سینا»، «صفی الدین ارموی»، «عبدالقادر مراغه ای» و...

بر اساس اسنادی که در شوش و تپه های بنی یونس موصل به دست آمده، قدمت ساز تنبور و نواختن آن به بیش از پنج هزار سال بر می گردد و می توان ردپای آن را در زمان و زندگی و آثار بزرگانی چون «باربد»، «بابک خرم الدین»، «اردشیر بابکان»، «فارابی»، «فردوسی»، «ابوعلی سینا»، «صفی الدین ارموی»، «عبدالقادر مراغه ای» و... یافت؛ اما درباره ی موسیقی تنبور و آنچه از مقامات عرفانی آن امروز نیز وجود دارد، باید به قرن دوم هجری اشاره کرد که «بهلول» توسط یاران (فرشتگانش) نوای حقیقت و آیین سپاسگزاری از معبود خود را با نوای تنبور سر می داد یا در قرن چهارم که «شاه خویشن [خوشین]» با سپاه نهصد نهصد معروفش تنبور و موسیقی اش را محوریت سازهای خود قرار داد یا زمان «سلطان اسحاق» در قرن هشتم که جمع آوری موسیقی و مقامات تنبور...

زبان ها و لهجه های متفاوت در مناطق مختلف جغرافیایی باعث به وجود آمدن نغمات و فرهنگ های موسیقایی متنوعی در این کره خاکی شده است. در کشور ما نیز زبان ها و لهجه های متنوع و در نتیجه فرهنگ های متنوعی وجود دارد و همین امر باعث تنوع فرهنگ های موسیقایی و فواصل و نغمات متغیر در هر منطقه می گردد. تنبور و مقام های آن یکی از غنی ترین فرهنگ های موسیقایی سرزمین ما محسوب می شود، چرا که این رپرتوار یک منبع عظیم موسیقایی است که در طی هزاره ها شکل گرفته و دارای تاریخچه ای کهن می باشد که به طور مختصر به آن می پردازیم. تنبور کهن ترین ساز زهی زخمه ای است، به این معنا که اولین سازی می باشد که دسته ای بلند به همراه کاسه و وتر داشته است. قدمت این ساز هنوز به طور دقیق معلوم نیست. در کتب و رسالات زیادی در این مورد س...

مطالعه تعاریف متعدد مقام نشان میدهد که این مفهوم از لحاظ تاریخی و نیز در بررسی های محققان قرن اخیر معانی متفاوت و گاه متضادی را داراست. از لحاظ تاریخی، مفهوم مقام اولین بار در قرن هشتم هجری (چهاردهم میلادی) در فرهنگ موسیقی اسلامی عمومیت پیدا کرد. قبل از این تاریخ، فارابی و ابن سینا در آثار خود ترکیبات متفاوت گروه های اصوات را "اجناس" (مفرد: جنس) و تشکل آنها را به صورت توالی اکتاو "جماعه" نام می دهند. بعدها صفی الدین ارموی به جای آن مفهوم دور (جمع: ادوار) را به کار برد. عبدالرحمن جامی در توضیح آواز و شعبه، در درجه اول مبانی ملودی ادوار را مد نظر قرار می دهد.  اینکه این تفاوت معانی تا چه حد به ارائه عملی موسیقی مربوط می شود احتیاج به تحقیق جداگانه دارد زیرا توضیحات این...